De bittere nasmaak van Starbucks koffie – offshore gate continues..

SucksDe belastingconstructie van Starbucks is wel degelijk onethisch, schrijft Martin van Geest in reactie op Mark van Casteren.
‘Eerlijke belastingheffing gaat niet alleen over of een constructie legaal is.
Het betekent ook dat een bedrijf meebetaalt aan de overheidsdiensten waar het van profiteert in plaats van gratis mee te liften.

  •  Als er geen goed functionerende politie was, zou bij Starbucks de kassa iedere dag leeggestolen worden. Zonder onderwijs zouden de barista’s de kassa niet eens kunnen bedienen 

no bucking wayTante Mien heeft een kroeg in Amsterdam. Zo’n ouderwetse, met bruingerookt plafond en biljarttafel.something smells De zaak zit altijd vol en Mien verdient een hoop geld. Alleen, ze heeft niet zo’n zin om belasting te betalen. Daar heeft ze wat op gevonden: tante Mien legt de inrichting van haar café, inclusief de Perzische kleedjes op tafel, haar koffierecept (Hanos-roodmerk, uren op het warmhoudplaatje laten staan) en haar Amsterdamse humor vast als ‘bedrijfsconcept’ en brengt dat vervolgens onder in een brievenbusmaatschappij op Bermuda.

Elke keer als Mien een kop koffie verkoopt voor drie euro, maakt ze een paar dubbeltjes over naar Bermuda als vergoeding voor het gebruik van het concept. In Nederland maakt het café door al die overboekingen geen winst meer, dus tante Mien hoeft de blauwe envelop niet meer te vrezen. Tegelijkertijd bouwt ze een prettig belastingvrij spaarpotje op op Bermuda. Wat denkt u, zou staatssecretaris Frans Weekers daarmee akkoord gaan?

Fiscale sluiproute
starfuckersNee? Toch doet Starbucks precies hetzelfde, en Nederland speelt een hoofdrol in de fiscale sluiproute van de koffiegigant. Even ter herinnering: afgelopen najaar werd bekend dat koffiegigant Starbucks in het Verenigd Koninkrijk sinds 1998 slechts 8,6 miljoen pond aan belasting heeft betaald, op een omzet van meer dan 3 miljard pond. In de meeste jaren betaalde het bedrijf helemaal niets aan de Britse fiscus. Dat lukte de keten dankzij een belastingontwijk constructie via Nederland, waarbij de Britse Starbucks-tak miljoenen moest afdragen aan een Nederlandse bv voor het gebruik van het winkelconcept, de koffierecepten en de merknaam.

‘Met de belastingconstructies van Starbucks is helemaal niets mis’, vindt fiscalist Mark van Casteren. Zijn redenering: Starbucks is een ‘cool’ bedrijf dat door een uitgekiend concept veel geld voor zijn koffie kan vragen. Maar in Engeland werken alleen maar ‘laaggeschoolde werknemers die op voorgeschreven wijze kopjes koffie zetten’ en dus weinig waarde toevoegen. Van Casteren vindt het daarom logisch dat Starbucks weinig winst of zelfs verlies rapporteert in Engeland en een grote winst in het land waar het winkelconcept geregistreerd staat – Nederland dus. ‘Daar is niets onethisch aan’.

ha!!Merkloze koffie
Die redenering klopt niet. Het klopt dat consumenten meer over hebben voor een kop Starbucks-koffie dan voor een kop merkloze koffie, ook al is die gezet door dezelfde barista. Het concept van Starbucks voegt dus inderdaad waarde toe. Maar andersom levert dat concept niets op zonder de werknemers. Pas als je de twee combineert, ontstaat het product waar klanten graag voor betalen. Welk deel van de winst aan het werk van de Britten te danken is en welk deel aan het concept, is niet precies te zeggen.

Fijn voor Starbucks, want het bedrijf kan daardoor zelf bepalen in welk land het winst maakt – even starbucks bekertjeswat miljoenen verschuiven van Londen naar Amsterdam en de aanslag komt uit op nul. Minder fijn voor de Britse belastinginspecteur, want die kan, omdat de winstverdeling zo arbitrair is, nauwelijks juridische argumenten inbrengen tegen de financiële capriolen.

offshore buddies 2Enkel weggelegd voor grote multinationals
Ook minder fijn voor Nederlandse ondernemers. Tante Mien mag niet wat Starbucks, Google en al die andere bedrijven wel mogen. En als ze er al mee weg zou komen, zou ze tienduizenden euro’s kwijt zijn aan advocaten en trustmaatschappijen die de constructie voor haar optuigen. Internationale belastingontwijking is dus alleen weggelegd voor grote multinationals, waardoor die een oneerlijk concurrentievoordeel hebben ten opzichte van het Nederlandse mkb.

Ieder Hollands bedrijf dat zelf het volle pond aan belastingen betaalt en concurreert met starbugsmultinationals heeft hier last van. De belastingconstructies dieNederland – onder enthousiast applaus van een leger fiscalisten, accountants en Frans Weekers – faciliteert zijn slecht voor het mkb en dus voor de Nederlandse economie.

Moreel bezwaar
Naast die oneerlijke concurrentievoorsprong is er een moreel bezwaar. De belastingen die een bedrijf betaalt, zijn in feite een vergoeding voor overheidsdiensten: politie, infrastructuur, onderwijs, het rechtssysteem. Als er geen goed functionerende politie was, zou bij Starbucks de kassa iedere dag leeggestolen worden. Zonder onderwijs zouden de barista’s de kassa niet eens kunnen bedienen. Zonder wegen en openbaar vervoer zouden klanten en leveranciers de filialen niet kunnen bereiken. De overheid zorgt ervoor dat Starbucks überhaupt kan opereren in het Verenigd Koninkrijk, maar het bedrijf betaalt daar weinig tot niets voor aan de Britse staat.

Is dat eerlijk? ‘Bedrijven moeten hun ‘fair share’ bijdragen aan de algemene middelen. Dat doen ze, onder andere, door de belasting te betalen die ze op grond van de wet verschuldigd zijn’, dixit Van Casteren. Met andere woorden: zolang je binnen de grenzen van de wet blijft, is het oké en ‘fair’, zelfs als je helemaal niets betaalt. Maar eerlijke belastingheffing gaat niet alleen over of een constructie legaal is en theoretisch te verdedigen. Het betekent ook dat een bedrijf meebetaalt aan de overheidsdiensten waar het van profiteert in plaats van gratis mee te liften. Want als Starbucks niet betaalt, moeten wij, Jan Modaal, en het Nederlandse bedrijfsleven meer betalen. En die caramel frappuccino’s zijn al zo duur.

oh really

Auteur: Martin van Geest
Bron: www.volkskrant.nl

Martin van Geest is econoom en samen met Joost van Kleef en Henk Willem Smits auteur van het boek Het Belastingparadijs – waarom niemand hier belasting betaalt behalve u.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *