“Mijnheer” Jan Jaap

Ik weet wat actief is. Het tegenovergestelde van passief. Ook heb ik wel eens gehoord van reactief, wat volgens mij “volgend” betekent. Nu is er weer wat nieuws.

proactief is meer koffie jannieMijn baas, een jongen van 24, net van de universiteit, en in het kader van zijn eigen ontwikkeling benoemd tot “afdelingsmanager”, iets wat vroeger gewoon “ hoofd of chef” heette, heeft een nieuw woord geïntroduceerd op de afdeling. We moeten “proactief” zijn, we moeten “proactiever” worden. Ik ben 55, 35 jaar bij het bedrijf en ik ga bewust met mijn energie om.  Dus nadat hij het zo’n vijf keer had geroepen in het altijd saaie werkoverleg, gekenmerkt door monologen van de afdelingsmanager, die we overigens gewoon  “Jan-Jaap” mogen noemen, heb ik maar eens de knuppel in het hoenderhok gegooid door te vragen: “mijnheer Jan-Jaap, wat verstaat u daaronder “proactief”? Eerst kreeg ik een vaag antwoord in de zin van””proactief is het tegenovergestelde van jou, Jan. Jij altijd met je ge-U en mijnheer Jan-Jaap”. Ik reageerde door te zeggen dat proactief dus eigenlijk gewoon brutaal betekent. Op deze opmerking van mij werd mijnheer Jan-Jaap enigszins rood en volgens mij ook wat geïrriteerd. Hij zei dat hij mij dan wel op proactieve wijze zou uitleggen wat proactiviteit inhoudt. Toen ik zei dat ik het echter al begon te begrijpen omdat ik aan hem zag dat proactief zijn, betekent jezelf opwinden, jezelf druk maken, schreeuwde hij enigszins dat ik er de ballen van begreep.

Vervolgens dacht ik dat het handig zou zijn om de gemoederen wat te kalmeren. Dus ben ik maar even koffie voor hem gaan halen. Voor mij niet. Zelf drink ik altijd water. Ik voel mij daar beter bij. Bij hoge uitzondering neem ik nog wel eens een kopje koffie, bijvoorbeeld als ik heel moe ben, dan geeft koffie een oppepper. Het is net een soort drug. Jan-Jaap is echter een echte koffiedrinker. Maar ja, dat moet hij zelf weten. Leven en laten leven, is mijn devies.

Aardiger zijn

koffieKom dacht ik een uurtje later “ik zal even wat aardiger zijn tegen “Jan-Jaap”.  Met nog een kop koffie liep ik binnen in zijn kamer en vroeg hem even met mij aan de tafel te komen zitten. Het is dan minder formeel. Als hij als jonge chef zo pontificaal achter zijn grote bureau zit en ik tamelijk ontspannen ervoor, dan is er zo’n afstand tussen ons en waarschijnlijk voelt hij zich dan gedwongen om zich “proactief”op te stellen, wat dat dan ook moge inhouden.

 

Aan tafel gezeten heb ik hem gevraagd wat dat nu precies is “proactief” zijn. Hij ging achterover zitten en het duurde enige tijd voordat hij antwoord gaf. Ja, eigenlijk is het een “containerbegrip”. Het is niet in één woord uit te leggen. Nu weet ik wat een “container” is en ik  begrijp het woord “begrip”. De term “containerbegrip” is voor mij nieuw, even nieuw als “proactief”.  Dus ik reageerde met te vragen naar wat mijnheer Jan Jaap met een containerbegrip bedoelde. Weer was het even stil en hij vervolgde met te stellen dat daarmee bedoeld wordt dat onder proactief  eigenlijk een heleboel begrippen vallen. Dus vervolgde ik met te vragen waarom het dan zo moeilijk gebracht moest worden. Ik heb de overtuiging dat gewone woorden die precies uitdrukken wat de inhoud ervan is, gewoon beter werken. Mensen, houd het simpel, is één van mijn motto’s.

Mijnheer Jan Jaap vervolgde dat in het managementteam besproken was dat medewerkers gezien de ontwikkelingen en de vele veranderingen proactiever moesten worden. Vervolgens is dit opgenomen als speerpunt voor het HR-beleid voor het komende jaar. Zoals de directeur gesteld had: “van medewerkers verwacht ik dat zij even proactief worden als de leden van het managementteam”.  Hierop had volgens mijn afdelingsmanagers het gehele managementteam bevestigend gemompeld en zonder discussie werd de afspraak  gemaakt dat de afdelingsmanagers hieraan aandacht zouden gaan besteden.

Begrijpen

propassief“Dus als ik het goed begrijp, mijnheer Jan-Jaap, heeft de directeur gezegd dat de medewerkers proactief moeten zijn en het managementteam, heeft daarop zonder discussie beloofd daaraan te gaan werken?”  “Ja precies, dat klopt”, zei Jan Jaap. Als ik u dus goed begrijp in deze situatie betekent proactief zijn, gewoon doen, wat je baas zegt, in uw geval dus de directeur”. Jan-Jaap zijn mond zakte langzaam open.

“Tja”, zei ik.  Ik dacht dat de tijden veranderd waren. Ik weet wat er speelt op de afdeling, in mijn werkveld. Ik anticipeer op dingen en ik heb mij aangeleerd om mijn eigen keuzes te maken en daarvoor ook te  gaan. Jammer dat we met  die proactiviteit nu weer terug gaan in de tijd.  Ik weet niet of ik dat wel wil. Ik ben zelf verantwoordelijk voor mijn eigen daden. Ik ga dit toch een keer met de directeur bespreken, want volgens mij gaan wij terug in de tijd”.

Behalve dat de mond van “Jan Jaap” nog verder open ging, gingen zijn ogen ook glazig staan. “Ik begin het te begrijpen” kwam er na enige tijd uit zijn mond.

 

Frans Uytterhoeven

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *