“Hebber” versus “Niet-hebber”

Is het niet bijna moeilijker om een hebber dan een niet-hebber te zijn in deze tijden?

capitalism isn  workingAls je hebt en vooral als je veel hebt moet je dat allemaal beheren, beschermen, beveiligen, belasting over betalen en voor je het weet wordt je bedrogen, bedreigd of bedonderd! Is het dan nog wel allemaal echt genieten?
Nu zelfs in Nederland de tweedeling tussen arm en rijk echt duidelijk wordt en de ene groep snel groeiend is kunnen we denk ik spreken van een probleem. En als je arm bent dan kun je het daar in ieder geval met elkaar heerlijk over hebben, actiecommittees oprichten, creatief ‘roeien met de riemen die je hebt’ en een heel ander leven leiden dan je ooit bedacht had.
En wanneer ben je eigenlijk ‘rijk’? Bij dieren is het grootste en sterkste exemplaar het meest gewild vanwege de genen. Zo bescherm je de soort als geheel tegen verarming en evolueer je. En wij mensen dan? Wat is genetisch interessant in ons geval? We worden steeds ouder, werden we in 1950 nog 59,3 (man) en 63,2 (vrouw) jaar oud in 2011 is dit 74,2 (man) en 79,6 (vrouw) jaar. Een gestaag stijgende lijn.
Dan ben je toch rijk? Als je het blijkbaar zo goed hebt, zo weinig bedreigingen ondervindt dat je als soort zo maar in 60 jaar tijd gemiddeld zo’n 15 jaar ouder wordt. Dat zou je rijkdom kunnen noemen… Dus denk ik dat ik het niet in de genetica moet zoeken in deze. Ik zag ook al geen enkele relatie tussen genetisch hoogwaardige kwaliteiten en rijkdom.
Of is dat eigenlijk niet relevant? We leven gezonder, genieten een betere gezondheidszorg, doen in het algemeen minder schadelijk en zwaar werk…  Maar goed dat betekent eigenlijk alleen maar dat we als geheel rijker zijn dan 60 jaar geleden. En de vergelijking tussen arm en rijk is altijd een momentopname. Was je 60 jaar geleden nog rijk als je een telefoon had, nu heeft vrijwel iedereen er minstens 1 die veel meer kan dan alleen met de andere persoon praten biedt en daar kun je dan ook nog arm bij zijn ook.
De maatstaf waarlangs we onszelf kunnen leggen om te bepalen of we ‘arm’ of ‘rijk’ zijn is dan ook een lastige. Zo meent Rutte dat in Nederland geen armoede kan heersen omdat het niveau van het sociaal minimum tot de hoogste van Europa hoort. Dat is hetzelfde als zeggen dat iemand in Noord-Amerika van 70 kg best slank is, vergeleken met het gemiddeld gewicht aldaar van 80 kilo terwijl dit op wereldniveau 62 kg is. Niet te vergelijken dus. Al helemaal niet als blijkt dat er dagelijks huishoudens bij komen die leven ónder het wettelijk vastgestelde bestaansminimum.
Maar waar ligt de grens tussen arm en rijk dan wel? Bij de hoeveelheid geld? Bij de mate van vrijheid? Hoe gelukkig je bent?
Ook weer lastig allemaal. De hoeveelheid geld als in aantoonbaar aanwezig op de bankrekening of alle investeringen opgeteld ook al zit het vast in niet-verkoopbare maar wel mooie landgoeden? Genoeg hebben om lekker van te leven zonder zorgen om te weinig of te veel?  En vrij? wat is dat? Dat je kunt doen en laten wat je wilt of dat je iedere mogelijke situatie die je tegenkomt zonder oordeel ervaart?
En dan geluk? Volgens Wikipedia: ” Geluk (of gelukkig zijn) kan gedefinieerd worden als het tevreden zijn met de huidige levensomstandigheden. Hierbij kunnen er diverse positieve emoties aanwezig zijn, zoals vreugde, vredigheid, ontspannenheid en vrolijkheid. Gelukkig zijn is het tegenovergestelde van ongelukkig zijn, wat bestaat uit een gevoel van ontevredenheid, en vaak samengaat met depressie, overspannenheid, woede of verdriet. Onderzoek duidt er op dat geluk voor ongeveer de helft erfelijk bepaald is. De rest van de verschillen wordt veroorzaakt door invloeden uit de omgeving.”.
De mate van geluk staat dus los van gezondheid, geld, vrijheid of wat dan ook….
Dan is het toch niet onmogelijk er met zijn allen wat van te maken? Als we geluk nou eens als graadmeter nemen dan denk ik persoonlijk dat dat niet gekoppeld is aan ‘hebben’ of ‘niet-hebben’. Seneca, een romeins filosoof zei al: “Waarachtig geluk is: genieten van het heden zonder bang te zijn voor de toekomst”. 
Dan is het verder nog een kwestie van de uitersten bij elkaar brengen. De veel-hebbers leveren wat in en gaan zo veel lichter en gelukkiger door het leven zonder alle in de eerste alinea genoemde problemen. (delen kan zo’n levensvreugde geven!). En de niet-hebbers mogen wat meer ontvangen zodat ze ook lichter en gelukkiger door het leven kunnen zonder de last van eeuwig tekort.
We zijn als samenleving zo sterk als de zwakste schakel. Dan is het zaak dat je alle schakels onderzoekt. De te sterke schakels worden meer belast (wat ook op creatieve manieren kan door direct deel te nemen aan projecten die de zwakke schakels in de samenleving weer sterker maken, de zwakke schakels zijn kwetsbaar en krijgen meer ruimte om aan te sterken. Het is eigenlijk heel simpel allemaal, waarom doen we dan zo moeilijk?
samenOk, nou hoor ik je denken, hoe doen we dat dan praktisch? Laten we beginnen met bijvoorbeeld een basisinkomen. Dan wordt het in ieder geval voor iedereen mogelijk om te leven in plaats van overleven waar zovelen rijk of niet, mee bezig zijn vandaag de dag. Dan kan heel het ‘sociale dienst – apparaat’ de deur uit en vervangen worden door een veel kleiner ondersteuningssysteem dat mensen helpt in zijn/haar eigen kracht te komen als dit even niet gaat (los van inkomen). En misschien ook wel een maximaal inkomen. Meer dan luxe en comfortabel leven gaat nou eenmaal niet. Van meer,meer, meer, is nog nooit iemand echt gelukkiger geworden ook al lijkt dat wel zo als je er maar in blijft geloven, want meer is nooit genoeg. Deze groep kan dan ook mooi naar dat ondersteunings-systeem om ook in zijn/haar kracht te komen.
Het lijkt me zeer de moeite waard om het in ieder geval een kans te geven! Wat jij?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *