week 39: Het belastingparadijs

door Martin van Geest, Joost van Kleef en Henk Willem Smits

Boekbespreking

het-belastingparadijs-martin-van-geest-joost-van-kleef-en-henk-willem-smits-250pixwHet wordt dringen op de boekenplank voor boeken over de fiscale offshore sector. Besteedde De Vrijspreker vorig jaar aandacht aan het boek Treasure Islands van de Brit Nicholas Shaxson, onlangs verscheen er een Nederlands boek over hetzelfde onderwerp.

De auteurs hebben allen ruime journalistieke ervaring, hetgeen garant staat voor een vlotte schrijfstijl. Het boek leest dan ook gemakkelijk en het is moeilijk te stoppen als je eenmaal bent begonnen. Voor wie het boek van Shaxson heeft gelezen bevat het boek geen echte onthullingen meer, laat staan schokkende onthullingen. De waarde van Het Belastingparadijs zit hem – afgezet tegen Treasure Islands – in de bijna exclusieve focus op de positie van Nederland in de wereld van financiële en fiscale offshoring en de rol van meer of minder bekende Nederlanders daarin. Het boek heeft wat dat betreft raakvlakken met Jort Kelder’s Quote, waarvoor Henk Willem Smits schrijft, en de boeken van Pieter Lakeman over Nederlandse ondernemingen en hun zakenpraktijken, uit de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw.

Het boek schetst een beeld van Nederland als koopmansrepubliek, waar de ambtenaren van het rulingteam van de fiscus wedijveren met accountants en fiscalisten wie het de grootverdieners van deze wereld het meest naar de zin kan maken.

De auteurs schromen niet om duidelijk stelling te nemen: de spilfunktie die Nederland vervult in de wereld van de offshoring keuren zij af. Het levert (in) Nederland naar verhouding niet veel op, terwijl de belastingvermijding in andere landen substantieel is, aldus de conclusie van de auteurs.

Het is niet verwonderlijk dat hun boek de aandacht trekt. De Westerse landen zitten immers midden in een crisis en overal zijn overheden op zoek naar geld om de – grotendeels ongedekte – cheques van verzorgingsstaat en vergrijzingskosten te dekken. In zo’n klimaat zijn boeken als Het Belastingparadijs en Treasure Islands bij uitstek munitie om de bedrijfstak van de trustfirma’s en hun cliëntèle onder vuur te nemen.

De auteurs van Het Belastingparadijs suggereren – net als Shaxson in Treasure Islands– dat de belastingen voor de werkende middenklasse in Westerse landen omlaag zouden kunnen als belastingontwijking door multinationals, rijke (pop)artiesten e.a. niet meer zou kunnen. Bij die stelling is een kanttekening te plaatsen. De oorzaak van de hoge belastingdruk in veel Westerse landen ligt toch vooral in het feit dat politici geen maat kunnen houden als het om financiën gaat. Als de belastingopbrengsten van vandaag op morgen zouden verdubbelen, dan geven de politici overmorgen gewoon drie keer zoveel geld uit, bij wijze van spreken dan. Met als gevolg dat ze nog meer tekort komen. De suggestie dat de belastingen voor ‘gewone’, werkende mensen omlaag gaan als fiscale en financiële offshoring van vandaag op morgen zou verdwijnen, is misleidend. Politici plegen extra inkomsten immers meteen uit te geven aan wat in die kringen heet ‘nieuw beleid’ dan wel ‘beleidsintensiveringen’. Niet aan belastingverlaging dus, maar aan nog meer en nog grotere publieke-sectorkastelen. In tijden van tekorten gaan de belastingen vervolgens weer verder omhoog, ‘tijdelijk’ natuurlijk.

Als gedrag uit het verleden de beste voorspeller is van gedrag in de toekomst, dan is de fiscale toekomst voor mensen die niet kunnen ontwijken nu al bekend: voor hen verandert er niets.

Je kunt het de groot-kooplieden en groot-artiesten van deze wereld daarom moeilijk kwalijk nemen dat ze de mogelijkheden gebruiken die er zijn. Zoals Google-topman Eric Schmidt het zegt: ‘Ik ben heel trots op de structuur die we opgezet hebben. We hebben die gebaseerd op de randvoorwaarden die de overheden ons geboden hebben. Dat heet kapitalisme.’

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *