Zwarte Piet en Sinterklaas: de Weg van Donker naar Licht (de Weg van de Mens)

Zie de maan schijnt door de bomen Makkers staakt uw wild geraas.
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t avondje van Sinterklaas.

De Wilde Jacht (makkers staakt uw wild geraas)
Het is het jaar 2013, vlak voor Sinterklaas. Een oude boer uit de buurt hier (de omgeving van Hellendoorn) wijst op de voortjagende regenwolken boven onze hoofden, en oreert dat het Zwarte Pieten zijn die verantwoordelijk zijn voor deze storm en regen.

We gaan zo’n tweeduizend jaar terug in de tijd, en bevinden ons in het bosrijke, noordelijke grensgebied van Germanië. De laatste bladeren worden door de storm van de bomen gerukt, terwijl een spookachtige ruiter – een oude, eenogige man met lange baard en hoed – op zijn ros langs het zwerk jaagt. Hij geeft leiding aan de ruiters van de ‘Wilde Jacht’, een leger van doden met zwartberoete gezichten dat zichtbaar is in het licht van de Volle Maan. Het bovenaardse schouwspel maakt deel uit van het Midwinterse Yulefeest, waarbij de Germanen de geboorte van de zon en de strijd tussen licht en duister vieren. In de baardige god Wodan kunnen we Sint Nicolaas herkennen, en in zijn dodenleger zien we onze Zwarte Pieten terug.

 

Onze Dierlijke Ziel (zie de maan schijnt door de bomen)
Het Sinterklaasfeest is een verre echo van een tijd toen de mens nog een band had met zijn dierlijke ziel of zijn astrale lichaam. Een oude, bebaarde man, gekleed in dierenhuiden en met de kop van een beer of het gewei van een hertenbok op zijn hoofd, betrad deze ‘geestenwereld’ via zijn astrale lichaam. Door zijn uitdossing vervaagde zo de grens tussen de menselijke wereld en de spirituele wereld. Zo’n sjamaan of druïde stond voor het mannelijke, actieve principe van de Geest. Terwijl daartegenover het vrouwelijke, passieve (‘aantrekkende’) principe van de Ziel stond.

Deze kennis – of beter gezegd – dit ‘weten’ is verloren gegaan op de snijtafel van ons verstand; en zolang we de verbintenis met onze dierlijke ziel niet herstellen zullen we in de tredmolen van ons ‘lagere denken’ gevangen blijven. (Her)waardering voor ons dierlijke ‘instinct’ of ‘zelf’ (in plaats van ‘angst’ ervoor) zal de weg vrijmaken naar de stroom van onze intuïtie of de wereld van het ‘hoger mentale’. Daarvoor zullen we eerst onze ‘vlucht naar boven’ (in ons ‘ik’ en ons verstand) moeten stoppen, en zullen we opnieuw moeten leren in ons onderlichaam (onze wortelnatuur) aanwezig te zijn, in volle overgave en vanuit liefde. In de tweede plaats zullen we de dieren èn de natuur om ons heen weer moeten leren respecteren.

Van dierlijke Ziel naar persoonlijke Ziel, en van persoonlijke Ziel naar Hogere Ziel
Van India tot Iran, van de noordelijke poolcirkel tot in de Zuid Amerikaanse regenwouden, van Noord Europa tot in Zuid Afrika, vinden we nog folkloristische feesten en maskerades die restanten zijn van dit sjamanisme. De rituelen die van december tot Pasen overal in Europa plaatsvinden, laten zien dat we in het computertijdperk het contact met de natuur nog niet volledig zijn verloren.

Zo staat de as en roetvermomming van jongemannen tijdens dergelijke folkloristische feesten voor de vruchtbaarheid van de oergrond en de oerziel; voor de Geest in zijn ‘donkere’ oervorm. Vermomd als vruchtbaarheidsdier, duivel of zwartgeschminkte clown, jagen de jongemannen (die in voorchristelijke tijd deel uitmaakten van een ‘mannenbond’) achter de vruchtbare meisjes aan. De oude man die ze vergezelt staat voor de Geest die naar het Licht is gegroeid. Het is de lichtbrenger Wodan of Sinterklaas, die van een mens bezig is uit te groeien tot een heilige, een engel of een godheid. Zo kan het gebeuren dat we zien hoe in een bergdorp in het noorden van Oostenrijk een witte Sint Nicolaas de helling afdaalt, met in zijn gevolg tientallen gehoornde duivels (Krampussen) die gehuld zijn in schapenvachten (zie afbeelding). Het zijn de ‘primitieve’ geesten van onze voorouders, en evenals de ‘levende doden’ van de ‘Wilde Jacht’ zijn het de voorlopers van onze Zwarte Piet.

Sint en Piet op een besneeuwd dak
Meer aanwijzingen voor het feest zijn te vinden in de sterrenhemel. De viering van ‘Sinter Klaas’ (die dezelfde is als ‘Santa Claus’, de Kerstman), vindt traditioneel plaats rond de winterzonnewende of het wintersolstitium. Het is het Midwintermoment waarop de Zon even stil staat (‘stolt’ of ‘bevriest’) aan het hemelgewelf, om daarna weer terug te keren naar zijn zomerstand. We zien de Oude Man hier de rol aannemen van de noordse god Odin of de Germaanse god Wodan, die we in het beginfragment op zijn ros Sleipnir door de lucht zagen scheren (zie afbeelding). Dat deze godheid langs de nachtelijke hemel rijdt op zijn paard is een belangrijke sleutel die ons kan helpen het Sinterklaasverhaal te ontcijferen.

Het sterrenbeeld Orion
Want zoals we weten reist ook Sint Nicolaas op een paard door de lucht. Zo kennen we het beeld van Sinterklaas die tegen een nachtelijke hemel op zijn schimmel over een wit besneeuwd puntdak rijdt, terwijl Zwarte Piet bezig is een cadeau door de rokende schoorsteen van het huis te werpen (zie afbeelding). Een fragment als uit een sprookjesboek, dat zoals elk sprookje uit twee belangrijke componenten bestaat: 1. een esoterische component, en 2. een astronomische component. Als we beginnen met de astronomische component, dan kunnen we concluderen dat het ‘woonhuis’ staat voor een ‘astronomisch huis’. Welk huis dit is wordt aangegeven door de figuren op het huis, namelijk Sint en Piet.

 

De nachten in december zijn de langste van het jaar. Aan de zuidelijke sterrenhemel zijn dan de indrukwekkende sterrenbeelden Grote Hond, Orion en Stier te zien. Het meest opvallend is echter Orion (zie de afbeeldingen), die de vorm lijkt te hebben van een mens of zandloper. De boven en onderzijde van de zandloper worden bepaald door vier heldere sterren, waaronder linksboven de oranje reuzenster Betelgeuze (of Ardra in het Sanskriet) en rechtsonder de blauwwitte ster Rigel. Midden in het sterrenbeeld staan drie sterren op een rij, dit is de gordel van Orion. Orion werd door de Ouden gezien als de godheid van vruchtbaarheid, geboorte, groei, dood en wedergeboorte. Zo was voor de Oude Egyptenaren het sterrenbeeld Orion de astrale tegenhanger van hun god Osiris (de god van het graan), zagen de klassieke Maya’s in Orion hun Maïsgod, en vereren de Tamils in Zuid India Orion als Shiva die aan de hemel danst (Shiva Nataraja). De Indiërs noemen hem ook Kal Purusha, wat zoveel betekent als ‘tijdgeest’ of ‘vadertje tijd’. Deze ‘reus’, staande aan het firmament, verbeeldt echter ook de mythische figuur van Sinterklaas of Wodan. Aangezien Orion de verpersoonlijking is van ‘de tijdgeest’, laat hij in de gedaante van de Sint zien dat we in het Vissentijdperk leven. Zowel de mijter met het kruis (de mijter als vissenkop) als het ‘lijden’ aan het kruis (door Christus) verwijzen naar dit astronomische tijdperk.

Orion2

De ster Sirius
Kijken we opnieuw naar de nachtelijke hemel, dan zien we links van Orion onze helderste ster staan; de blauwwitte, pulserende ster Sirius. Deze maakt deel uit van het sterrenbeeld Grote Hond (Canis Major). Dit sterrenbeeld vertegenwoordigt de vrouwelijke tegenhanger van Osiris, de godin Isis. Zoals we later zullen zien staat Orion symbool voor de Geest, terwijl de ster Sirius de Ziel weergeeft.

De Dwaas en zijn Hond
We zien een opmerkelijke overeenkomst tussen beide sterrenbeelden en de tarotkaart De Dwaas (0). We krijgen naast de astronomische component van het sprookje (‘Sint en Piet op het dak’) nu ook te maken met de esoterische component, namelijk de sterrenhemel als weerspiegeling van onze binnenwereld.

Er zijn in dit artikel twee versies van de tarotkaart afgebeeld, die respectievelijk afkomstig zijn van Arthur Edward Waite (in samenwerking met Pamela Colman Smith) en Aleister Crowley (in samenwerking met Frida Harris). Beiden waren lid van The Hermetic Order of the Golden Dawn (1888 – 1914). De afbeelding van De Dwaas uit de Rider-Waite Tarot (afbeelding links) laat een onbezonnen jongeman zien (een dwaas) die nietsvermoedend de afgrond in lijkt te stappen. Een witte hond naast hem springt omhoog om de jongeling voor het gevaar te waarschuwen. In de jongeling herkennen we het sterrenbeeld Orion, en de witte hond staat voor het sterrenbeeld Grote Hond (met de hoofdster Sirius).

De Dwaas als de Groene Man
De Dwaas in de Thoth-tarot van Aleister Crowley verwijst door zijn groene kleur direct naar het oertype van de Groene Man (zie afbeelding rechts). De Dwaas is hier geheel ‘los van de aarde’, hij ‘zweeft’ als het ware, maar is nog direct met de hemel verbonden via zijn kruincentrum of Sahasrara chakra (de ‘diamant’ bovenaan de afbeelding). Dit is een verwijzing naar het Vedische Maansterrenbeeld Ardra (Sanskriet voor ‘groen’ of ‘vochtig’) met als symbool een juweel of diamant op het hoofd. Zoals we reeds zagen is Ardra de ster Betelgeuze in het sterrenbeeld Orion. Weer een aanwijzing dus dat De Dwaas en Orion één en dezelfde zijn. Maar er zijn meer overeenkomsten. De zon in zijn onderlichaam, geeft aan dat hij wel degelijk geworteld is, maar dan in zijn eigen ‘wortelnatuur’ of ‘oergrond’. Tussen zijn benen zien we drie bloemen of lotussen ontluiken, op de plek waar in Orion een groep sterren staat die we het Zwaard van Orion noemen; een verwijzing naar de vruchtbare fallus van de Dwaas. Deze sterrengroep bevat de Paardenkopnevel, die de kraamkamer is van nieuwe sterren. Deze nevel licht ’s nachts op als een smeulend en vonkend vuur aan de hemel. Wodan (Sinterklaas) werd als ‘brenger van het licht’ dan ook gezien als de beschermheer van het haardvuur. Ook de Maya’s associeerden deze sterrengroep in Orion (hun Maïsgod) met een kosmische haard. Met dit haardvuur komen we direct terug bij het huis met de schoorsteen.

Het huis met het puntdak (waarover Sint rijdt) is een moderne variant op het ‘oerhuis’. Binnen dit houten of lemen ‘oerhuis’ was er altijd een open haard, die het hart vormde van elk huis, met daarboven een rookgat. De persoon in roetvermomming (Zwarte Piet) kunnen we direct in relatie brengen met dit rookgat en later met de schoorsteen. Zwarte Piet staat echter voor het tegenovergestelde astronomische huis, daar waar zich het Zwarte Gat bevindt in het Melkwegcentrum. Dit is de plaats van het Vedische Maansterrenbeeld Mula (Sanskriet voor ‘wortel’) of het Zonnesterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius richt zijn ‘pijl’ op het Centrum van de Melkweg). Vandaar dat Zwarte Piet het rijdier van Sinterklaas een winterpeen aanbiedt. De wortel staat voor de ‘oorsprong’ van onze Melkweg, en is vergelijkbaar met het Muladhara chakra – het ‘wortelsteuncentrum’ – in de mens. We kunnen Zwarte Piet dus ook associëren met het Zwarte Gat, dat de vruchtbare ‘oergrond’ (Aether of Kundalini shakti) bevat van ons universum. Het Zwarte Gat en het Melkwegcentrum zijn dus geen recente ‘ontdekkingen’, omdat de Ouden er reeds mee bekend waren.

Hemelpoorten
We hebben nu twee belangrijke ‘punten’ te pakken. De ene, gesymboliseerd door Sinterklaas /Orion, kunnen we verbinden met de ‘zilveren hemelpoort’, en de ander, gesymboliseerd door Zwarte Piet/Zwart Gat, staat voor de ‘gouden hemelpoort’. De Oude Egyptenaren noemden dit de Dubbele Deur op de Horizon. Beide Hemelpoorten zijn te vinden daar waar de ecliptica (de baan van de Zon) de band van de Melkweg kruist (zie afbeeldingen). Het zijn traditioneel de ‘onderwereldpoort’ en de ‘hemelpoort’ waarlangs incarnatie en excarnatie plaatsvindt, ze zijn tevens een verklaring voor het dodenleger van de ‘Wilde Jacht’.

De Weg van Donker naar Licht (de Weg van de Mens)
We zien hier de evolutionaire weg van de mens uitgebeeld, namelijk de weg van ‘duisternis’ naar ‘licht’, of van ‘onwetendheid’ naar ‘weten’. Orion geeft dit weer door zijn gang aan de hemel en de dwaas door de weg die hij aflegt binnen het tarotspel (van kaart 0: de Stuurloze Dwaas tot kaart 21: de Dansende Godheid). Orion verbeeldt dat op kosmische schaal (de evolutie van de mensheid), terwijl de tarot ons dat op persoonlijk niveau laat zien (onze levenscyclus).

De ‘mannelijke figuur’ – de Jongeling die later de Oude Man wordt – staat dus voor de Geest van de mens. Het sterrenbeeld Grote Hond/Sirius, de witte hond op de kaart, begeleidt en onderwijst de menselijke Geest op zijn evolutionaire weg ‘uit de stof’. Voor de ‘primitieve’ mens staat de witte hond voor het dierlijke instinct dat hem waarschuwt voor gevaar; bij de ‘ontwikkelde’ mens staat de hond voor het licht van zijn intuïtie (de ster Sirius). De ‘vrouwelijke figuur’ vertegenwoordigt dus de Ziel van de mens, en we zien haar terug in de rol van ‘inwijdster in het leven’ op een andere tarotkaart, die van de (Hoge) Priesteres. De Hoge Priesteres wordt bij Crowley duidelijk als de Godin Isis (Sirius) afgebeeld (zie afbeelding).

Cycli
Er is een manier (naast ‘inzicht’, meditatie en contemplatie) om de evolutionaire gang van onze Ziel door de lagen van onze Geest (van ‘grofstoffelijk’ naar ‘subtiel’) te volgen. We kunnen daarvoor naar de Zon kijken. In de eerste plaats door de Zon en haar planeten te bestuderen binnen onze geboortehoroscoop, en door te kijken naar de transits. Dit is van belang voor ons persoonlijke leven en wordt bepaald door de jaarlijkse gang van de Zon en haar planeten door de Dierenriem.

De Zon ‘sterft’ elk jaar tijdens de winterzonnewende (als hij even ‘stil’ staat), om opnieuw geboren te worden. Dit laatste wordt gesymboliseerd door de geboorte van het Christuskind (de Zon of Zoon). Niet voor niets zijn de ster Sirius (Moeder Maria) en het sterrenbeeld Orion (Vader Josef) dan zichtbaar aan de nachtelijke hemel. Deze ‘aangevers’ van het zonnejaar zijn de hoofdrolspelers in een nog veel omvangrijker kosmisch drama, dat van de geboorte en dood van een astronomisch tijdperk. Dit is de grotere levenscyclus van de Zon, en geeft aan waar we als Ziel ‘naar toe kunnen groeien’ (de evolutie van onze Zon bepaalt de evolutie van onze Ziel). We bestuderen dan de stand van de Zon binnen het hemelse rad – of het hemelse kruis – dat gevormd wordt door de twee zonnewendepunten en de twee nachteveningpunten (equinox).

Cyclische geboorte van een astronomisch TijdperkSint2
Zo’n sprong in onze evolutie (de overgang naar een nieuw astronomisch tijdperk) hebben we onlangs ‘beleefd’. Rondom het jaar 2012 is onze Zon tijdens het wintersolstitium ‘gestorven’ en weer ’herrezen’ in de Poort van de ‘onderwereld’ (het Melkwegcentrum). Dit betekent dat de Zon zich ‘onder’ de Aarde bevond (gezien vanaf het noordelijk halfrond), terwijl de Volle Maan er lijnrecht tegenover stond in de Poort van de ‘hemel’, dus in de ‘bovenwereld’. Toen de Volle Maan boven onze hoofden in het sterrenbeeld Orion, aan de nachtelijke hemel, stond, werd onder onze voeten een nieuwe Zon(ne cyclus) geboren uit het Zwarte Gat in ons Melkwegcentrum. Het Zwarte Gat bevat de donkere, vruchtbare grond (Aether) van de oerziel, en is – zoals we zagen – verbonden met de ‘vuurhaard’ in het sterrenbeeld Orion. Een dergelijke astronomische stand komt voort uit de precessie van de equinoxen (veroorzaakt door de schuine stand van de aardas), en doet zich eens in de zesentwintigduizend jaar voor. Zo zien we dat symboliek en ‘werkelijkheid’ opnieuw hand in hand gaan. De Dubbele Deur op de Horizon werd tijdens deze uitlijning geactiveerd en geopend, en gaf daarmee een nog veel groter geheim prijs, dat echter buiten het kader van dit artikel valt.

Sint3Tenslotte
Dit artikel laat slechts een onvolledig beeld zien van het Sinterklaasfeest. Belangrijker is dat het ons toont dat ons bewustzijn van oorsprong ‘kosmisch’ is. De symboliek van het Sinterklaasfeest is door de Geest over de gehele aardbol verspreidt, en geeft aan dat alles één is. Maar willen we dit kunnen ‘zien’, dan zullen we ons eerst met onze Ziel moeten verbinden. Doen we dat niet, dan zullen Zwarte Piet en Sinterklaas ons blijven ‘verdelen’; zal er onderscheidt blijven bestaan tussen ‘zwart’ en ‘wit’.

The White Wizard and his Wild Hunt (’t Heerlijk avondje is gekomen)
Maar misschien is het nu wel tijd om op 5 december de Goede Sint in te wisselen voor Gandalf the White. De wijze tovenaar uit “The Lord of the Rings”, gezeten op zijn witte ros met zijn toverstaf en slap gerande punthoed. En zijn gevolg niet langer te laten bestaan uit Zwarte Pieten, maar uit een Wilde Jacht van White Walkers of ‘levende doden’ die te vinden zijn in de boeken van “A Song of Fire and Ice” (“Game of Thrones”). Dat zal onze kinderen zeker aanspreken, en dan sluiten we enerzijds aan bij een oeroude traditie terwijl we anderzijds de critici van een koloniale Zwarte Piet de mond snoeren. Dan kunnen we nog lang blijven zingen: “’t Heerlijk avondje is gekomen, ’t avondje van …”.

Gandalf_the_White_returnsgame-of-thrones-white-walker-king

 

3 gedachten over “Zwarte Piet en Sinterklaas: de Weg van Donker naar Licht (de Weg van de Mens)”

  1. Wat een prachtig oorspronkelijk relaas. Elke positieve druppel op deze gloeiende plaat van Babylonische spraakverwarring is er een. Goede post Paul, chapeau!

    1. Dank je Federico, ik voel me ook een spin in een geweven web. Steeds meer draden krijg ik te zien. En dan nog proberen die stroom van ‘draden’ op ‘papier’ te krijgen …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *